خام از هريك ده درم مويز منقى يك رطل و نيم مجموع را در شش من آب باران و عرق كاوزبان و كلاب و بيدمشك و عرق شاهتره از هريك به قدر ضرور يك شبانروز بخيسانند پس بدستور طبخ چوب‌چينى در ديك نقره يا سنك يا مس تازه قلعى كرده سر آن را بسرپوش و خمير مستحكم نمايند كه بخار آن بيرون نرود و باتش ملايم طبخ نمايند پس فرود آورده بكذارند تا سرد شود و چون سرد كرديد سر آن را باز نموده خوب ماليده بپالايند و با يك من نبات سفيد و يك رطل و نيم عسل مصفى تازه خالص باتش ملايم بجوشانند و كف آن را كرفته صافى نمايند پس بر آتش ملايم بقوام اورند و در اين هنكام اين ادويه را كوبيده در صره نازكى ملايم بسته در وقت قوام در آن اندازند و لمحه بلمحه از پشت كفچه بمالند تا قوت آن خوب برايد و بعد از قوام امدن صره‌ها را افشرده دور نمايند پس مصطكى يك مثقال عنبر اشهب مشك خالص از هريك نيم مثقال زعفران با كلاب سوده دو درم ورق طلا نيم درم ورق نقره يك درم هر دو را حل كرده اضافه نموده نيكو خلط نمايند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال صبح و شام تناول نمايند و از عقب آن مطبوخ چوب‌چينى يا عرق آن با يكى از عرقهاى مناسبه ديكر بنوشند و ادويه اين است بهمن سرخ بهمن سفيد شقاقل بوزيدان تخم هليون قرنفل خولنجان دانه هيل‌بوا قاقله كبار ريوند چينى انيسون تخم كرفس پوست هليله كابلى سنا مكى اسطوخودوس از هريك پنج درم فلفل دارفلفل از هريك سه درم زعفران دو درم و اكر از براى امراض سوداويه افتيمون در پارچه بسته در اخر در جوش اندازند و حجر لاجورد و حجر ارمنى مغسول و براى تقويت قلب مرواريد ناسفته يك مثقال ياقوت رمانى ياقوت زرد عقيق يمانى زمرد اعلى لعل بدخشانى از هريك نيم درم يا به قدر ضرور بيفزايند نيكو است و اكر منظور تنقيه و لينت طبع و تقويت كبد و تنقيه مجارى بول باشد در ثلث يا ربع اين شربت اسطوخودوس سنا مكى پوست هليله كابلى از هريك چهار مثقال يك شبانروز در آب خيسانيده پس باتش ملايم جوش كمى داده قدرى ماليده صاف نموده با آن قدر شربت باز باتش ملايم بقوام آورند و در اخر سه مثقال ريوند چينى و يك مثقال فلفل سفيد نرم كوفته بيخته ممزوج نموده در ظرف چينى نكاه دارند عند الحاجت شربتى از دو مثقال تا پنج مثقال ميل نمايند و دو سه دست بملايمت و اسانى اجابت ميفرمايد بىكلفت و مشقت و درين صورت احجار داخل ننمايند و اكر حرارت بر مزاج غالب باشد بعض از ادويهء حاره را مثل قرنفل و انيسون و تخم كرفس و خولنجان و فلفل و دارفلفل و امثال اينها مقدار وزن آن را كم سازند يا بالكل حذف نمايند اما عرق‌هاى چوب‌چينى و طريقه آشاميدن انها پس بدانكه پرهيز در آشاميدن عرق چوب‌چينى از همه اقسام اين دوا كم‌تر است و در بعض امراض كه مادهء آن بسيار نباشد و بعد از تنقيه قدر قليلى ماده مانده باشد بقيه ماده را از بدن دفع مىكند و به تحليل مىبرد و ناقهين را قوت ميدهد و تقويت بدن و قوتها مينمايد و در بعض مزاجها كمال اثر دارد و با ادويه مناسبه سودا ازاله توحش و سوداويت مينمايد و ترقيق و تلطيف خون مىكند و ارواح را صافى و نورانى ميسازد و با ادويه باهيه تقويت باه مىكند و منفعت تمامى دارد و بالجمله بحسب امراض و اعراض و اغراض مختلف است پس بحسب هر مزاجى و مرضى و غرضى با ادويه مناسبه با آب تنها يا با يكى از عرقها و يا ممزوج از آب و عرق عرق بايد كشيد و به قدر مزاج و بنيه و قوت مقدار چهار پنج فنجان كه هر فنجانى پانزده مثقال باشد يا كمتر يا بيشتر در خلاى معده يا بعد از انحدار طعام يا هر دو وقت بدون شيرينى يا با شربتى بنوشند و نسخهاى بسيارى از عرق چوب‌چينى به نظر رسيده لكن به نسخه كه اعتماد بانها بود اكتفا نموده [ عرق چوب‌چينى مقوى بدن و قوت هاضمه ] عرق چوب‌چينى كه مقوى بدن و قوت هاضمه و حرارت غريزيست و قوت باه مىافزايد و در امزجه كه بسيار حار نباشند نافع است صنعت آن چوب‌چينى سوهان كرده يا برندهء بخارى باريك نموده نيم من تبريز دارچينى يكمن تبريز بدستور معمول با آب بطريق كلاب عرق بكشند و در امزجه حاره قدر چوب‌چينى و دارچينى را متساوى يا دارچينى را كمتر از چوب‌چينى كنند و اكر مزاج بارد باشد در خلاى معده و اكر مزاج حاره باشد بعد از انحدار دو فنجان و نيم بنوشند و بعضى اوقات شيرين نموده بنوشند [ عرق چوب چينى ديگر نافع در امراض سوداويه و خفقان و ضعف قلب ] عرق چوب چينى ديكر كه در امراض سوداويه و خفقان و ضعف قلب بعد از تنقيه بغايت نافع است و مقوى اعضاى رئيسه و معده و حرارت غريزيه است و تلطيف و ترقيق خون مىكند و مقوى قوّت هاضمه است و در بعض امزجه تقويت تمامى قوتها و قوت باه مىكند حرارت آن از عرق اول كمتر است صنعت آن چوب‌چينى على يك‌صد مثقال كل كاوزبان ده مثقال كاوزبان دارچينى صندل سفيد بكلاب سوده بادرنجبويه از هريك بيست مثقال بهمن سفيد سنبل الطيب از هريك پنج مثقال در عرق بيدمشك و عرق كاوزبان و آب دو شبانروز خيسانيده بدستور عرق بكيرند عرقها بايد كه دو ثلث مقدار آب باشد و بدستور هر روز صبح دو فنجان و عصر دو فنجان كاهى شيرين و بعض اوقات بدون شيرين بنوشند [ عرق چوب‌چينى ديگر مقوى اعضاى رئيسه و شريفه ] عرق چوب‌چينى ديكر كه مقوى اعضاى رئيسه و شريفه و حرارت غريزيه و قوت هاضمه است و قوت باه را مىافزايد صنعت آن چوب يك‌صد و پنجاه مثقال كل كاوزبان صندل سفيد از هريك پنجاه مثقال دارچينى سى مثقال بهمن سرخ بهمن سفيد از هريك پانزده مثقال پوست زرد اترج صندل سرخ از هريك بيست مثقال عود قمارى سنبل الطيب از هريك ده مثقال ريحان تازه دسته سيب شيرين از پوست و دانه پاك كرده يك من شاه به شيرين از پوست و دانه پاك كرده يكمن شاه عنبر اشهب دو مثقال چوب صندلين عود هندى را سوهان كرده باقى اجزا نيم كوفته دو شبانروز در عرق بيدمشك و آب و كلاب كه كلاب سدس و عرق بيدمشك ثلث آب باشد خيسانيده در ديك كرده عنبر را نيم كوفته در پارچه نازكى كرده به دهان نيچه بندند و عرق كشند كه بعون اللّه تعالى نافع است عرق چوب‌چينى ديكر كه منافعش به عرق قبل نزديك است و لكن از آن كمتر است و در تقويت باه اثر عظيم دارد صنعت آن چوب چينى اعلى سه صد مثقال كل كاوزبان كاوزبان بادرنجبويه صندل سفيد سوده از هريك پنجاه مثقال كل سرخ صندل سرخ پوست زرد اترج شقاقل مصرى از هريك بيست مثقال دارچينى سنبل الطيب از هريك سى مثقال سعد كوفى سورنجان مصرى ساذج هندى خصية الثعلب مصرى خولنجان عود قمارى از هريك ده مثقال